Muğla Özgür Yazılım Semineri

Geçen hafta cuma günü Muğla'ya özgür yazılım semineri için gittik. Seminerin ana konusunu "Özgür yazılım projelerine nasıl katılabilir ve nasıl kendinizi yetiştirebilirsiniz?" olarak belirlemiştik. Seminerde Necdet hoca özgür yazılım felsefesinden bahsetti. Ahmet, Serhat ve ben de projelere nasıl katkı verilebileceğinden, özgür yazılımda hangi imkanların sunulduğundan bahsettik. Projelere katkı verme konusunda kendi deneyimlerimizden bahsedeceğimiz için anlatması biraz daha rahat oldu benim için. Konuşma yaptığım ilk seminer olduğu için oldukça heyecanlıydım. Genelde yüksek sesle konuşan biri olmadığımdan konuşma sırasında insanlar ne dediğimi duymazlar, anlatmak istediğimi anlatamam gibi olası durumlardan korkmadım değil :) Ama neyseki hiç böyle olmadı, anlatırken insanlara baygınlık geçirtmeden anlatabildim :) En çok korktuğum şeylerden biri sıkıcı bir şekilde anlatmaktı çünkü. Ahmet ve Serhat sunum konusunda geçen yıldan tecrübeli olduklarından onlar benden daha sakinlerdi.

Muğla'da Enis hoca ve Esra'nın misafiri olduk :)  Enis hoca bizi çok güzel bir şekilde ağırladı. Seminerden sonraki gün Muğla'da bir kaç yer gezdik. Kahvaltı için gittiğimiz yerlerdeki her şey çok doğaldı, bu yüzden midem (reflüden dolayı) fazla zorlanmadı :) Eski Muğla dedikleri bir semti de gezdik en çok orayı beğendim. Kurtuluş savaşı dönemine çok ilgiliyim, Eski Muğla'daki evler aynı öyleydi. O yüzden Eski Muğla'yı çok beğendim.

Muğla'daki seminer bu biraz yorucu ve bolca heyecanlı bir şekilde sonlandı benim için. Umarım herkes için faydalı olmuştur :)

Nagios Makro Kullanımı

Makrolar Nagios'ta komut tanımlamaları, host tanımlamaları, servis tanımlamaları gibi kısımlarda değişkenlerde kullanılırlar.

Host adres makrosu: 
Aşağıdaki komut tanımlamasındaki "$HOSTADDRESS$" ile ifade edilen kısım host tanımlamasındaki ip adresiyle aynı değerdir.

define host{
	host_name       linux
	address	        192.168.1.2
	check_command	check_ping
	...
	}
define command{
	command_name check_http
	command_line $USER1$/check_ping -H $HOSTADDRESS$ -w ..
	}

Komut Argüman Makrosu: 

define service{
	host_name		linuxbox
	service_description	PING
	check_command	check_ping!200.0,80%!400.0,40%
	...
	}

/path/check_ping -H 192.168.1.2 -w 200.0,80% -c 400.0,40%

Yukarıdaki servis tanımlamasında ise "!" işaretleriyle ayrılan her bir kısım komutta tanımlamanan "-w", "-c" gibi parametrelerin aldıkları değere karşılık gelir.

 Makroların kullanım şekillerinde bunun gibi bir kaç durum daha mevcut. Ancak temel olarak bilinmesi gerekenler bu kadar olduğu için ben de şimdilik bu kadar bahsettim.

Nagios Couchbase Eklentileri

Yapacağım Nagios Couchbase eklentisinde veri tabanlarından çektiğimiz her bilgiyi hem Couchbase'deki  kümeden (cluster), hem de belirli bir sunucu üzerinden çekmem gerekiyordu. Github'ta yapılmasını istediğimiz eklentilerden bir kaçını cluster ve sunucular için bu hafta yapıp, nagios için olan ayar dosyalarını githuba koydum. Gene optparse kullanarak parametre aldırdım. Kullanıcı adı ve parolasıyla kimlik kanıtlaması kısımını geçirdikten sonra sıra veri çekmedeydi. İlk yazdığım eklenti saniye başına yapılan işlem bilgisi çekmeydi. Bunun için girilecek parametre "--OPS" (operation per second) diye belirledim. Ancak burda şöyle bir şey gerekli, kullanıcı --OPS parametresini, parametreye bir değer atamadan giriyor. Kullanıcının parametreye bir değer ataması gerekse bu parametreye bir değer atanıp atanmadığını kontrol edebilirdim. Hiç değer girilmeyen bir parametrenin komut satırından yazılıp yazılmadığını kontrol etmek için tekrar optparse belgesini okudum ama orada buna benzer bir şey göremedim. Okuduğum bloglar ve örnek nagios eklentilerinden yola çıkarak şu şekilde yapmaya karar verdim:

parser.add_option('--OPS', action='callback', callback=option_none, dest='operations_per_second')

Yukarıda parametre tanımlaması yaparken 'action' kısmında bu parametre kullanılırsa bir fonksiyona gitmesi gerektiği için 'callback' ve fonksiyon ismi tanımlaması yaptım. Bu şekilde kullanıcı --OPS parametresini girdiği anda callback kısmında tanımlanan fonksiyon çalıştırılacak. Tanımladığımız fonksiyonda ise komut satırında --OPS seçeneğinden sonra girilen değerlere bakarak --OPS değer girilme durumunu kontrol ettim. O da bu şekilde:

def option_none(option, opt, value, parser):
    if parser.rargs and not parser.rargs[0].startswith('-'):
        print "Option arg error"
        ...
        ....
    setattr(parser.values, option.dest, True)

Eğer --OPS seçeneğinden sonra değer ataması olacak bir şey girilmediyse --OPS değerini True yapıp, bu değere bakarak sonrasındaki işlemleri devam ettirdim. optparse belgesinde parser.rargs ile ilgili bir şey yazmıyordu bana lazım olan kısım burasıydı. Buna bakarken artık optparse'dan ziyade argParse'ın kullanılsa daha iyi gibi bir şeyler okudum. argParse'da parametrelerle ilgili daha gelişmiş özellikler var. Ama incelediğim bir çok nagios eklentisinde herkes hala optparse kullanıyor. Bu konuyu Kaan'a danışacaktım ama unuttum :) Daha sonra kimlik kanıtlaması yapıp dönen veriyi hangi tipe çevirip veri tabanından bilgi çekmek daha kolay oluyorsa o tip üzerinde oynayarak istediğimiz bilgiyi elde ediyoruz.

Yaptığım eklentide mail atma ve bir kaç test betiği yazdıktan sonra ilk sürümü bitirmiş olmayı planlıyoruz. Mail atma ve test etme kısımlarını tamamlamak için hafta sonu bir de Couchbase SDK'sına baktım. Kendi bilgisayarımdan Couchbase'in kurulu olduğu makine için sorgular falan yapıp, kalan kısımları tamamlayacaktım. Ama Couchbase'e bağlandıktan sonraki kısım timeout hatası verdi. Ben önce uzun döngülere girdirecek yanlış bir fonksiyon yazdım ondan kaynaklı sandım. Bir süre daha fazla beklediğimde timeout hatası aldım. Couchbase'in timeout değerleriyle oynasam bile işlemler çok uzun sürecekti bu şekilde. Sonra Couchbase'in kurulu olduğu makineye bağlanıp aynı sorguları çalıştırdığımda hata vermedi. Bu yüzden diğer makine üzerinde devam etmeye karar verdik. Eklentiler bittiğinde Couchbase'de tutulan neredeyse bir çok durumun çekildiği eklentiler tamamlanmış olacak.

Nagios CouchBase Kimlik Doğrulama Eklentisi

Geçen cuma biten sınav haftam ardından hafta sonu NoSql, CouchBase gibi kavramlara baktım. Daha öncesinde çok az bilgim olan bu konulara hakkında yazılmış bloglar okudum. Sonrasında Couchbase kurulumu yaptım. Aslında Couchbase'i kendi yerelimde kurup deneyecektim. Ama benim makinem kaldırmadı. 4 gb ram gerekli, şu gerekli, bu gerekli dediği için kurulumu kesmek zorunda kaldım. Sonrasında daha yeterli başka bir makine üzerinde kurulum yapıp kendi bilgisayarımdan uzaktaki makineye bağlandım.

Couchbase kullanımını öğrenmek için Couchbase'in kendi sitesinden faydalandım. Orada bir çok şey anlatılıyor zaten. Hafta sonu Kaan webten kullanımı nasıl ve Rest Api nasıl gibi kavramlara baksan yeterli olur demişti. Burada anlatılanlar oldukça uzun çünkü hepsini 1 günde kavramam zor olabilirdi :)

Okuduğum kavramlar arasında temel olanlar cluster ve buckettı. Belgede cluster diyerek bahsettiği üzerinde Couchbase'in çalıştığı her bir makine, bucket ise bu makineler üzerinde oluşturulmuş olan veri tabanı. Couchbase'de veriler json belgeler olarak veri tabanında saklanır ve her json belgesi diğer belgeleri değiştirmeye ihtiyaç duymadan içeriği değiştirilebilir. Zaten Couchbase'i hızlı kılan özelliklerden biri bu.

Hafta sonu Couchbase'de kimlik kanıtlaması yapan bir nagios eklentisi yazdım. Nagios eklentisi yazarken Python ile yazıyorsak optparse adında bir kütüphane ile parametre alarak çalışan kodlar yazabileceğimizi bu yazımda belirtmiştim.

Kimlik kanıtlamasını kısmını ise rest api ile http isteği göndererek yapıyoruz. Bu isteklere karşılık dönen durum kodlarının ne anlama geldiği ise burada belirtilmiş. Ben de bu eklentiyi yazarken "import requests" diyerek http isteklerini gönderebilmem için olan kütüphaneyi import ettim. Sonrasında

r = requests.get("http://ip_adress/pools", auth=("username", "password"))
print r.status_code

şeklinde kullanıcı adı ve parola göndererek sistemde kimlik kanıtlaması yapıldığında 200, yapılmazsa 401 kodu döndüren bir eklenti yazmış oldum.

İlişkisel Olmayan Veri Tabanı: NoSQL

NoSql Facebook, Twitter, LinkedIn, Google gibi bir çok şirket tarafından kullanılır. NoSql ilişkisel veri tabanı olmamakla birlikte ona rakip de değildir. İlişkisel veri tabanına alternatif olarak ortaya çıkmıştır. 

Düşündüğümüzde internet ortamında gün geçtikçe saklanan veri miktarı artmakta ve verilerin işlenmesi de zorlaşmaktadır. Artan veri miktarıyla birlikte verilerin birbirleriyle olan bağlantısı artıp karmaşıklaşmıştır. NoSql ile bu verileri işlemek kolaylaşmıştır. 

Google, Twitter gibi büyük şirketlerin NoSql'i kullanma sebepleri arasında tuttukları verinin çok büyük olması yanında aynı veri bloğuna sürekli başka bilgiler eklenip güncellenmesidir. NoSql ile veri güncelleme işlemleri daha hızlı yapılır. Çünkü ilişkisel veri tabanındaki gibi bir tablodaki tüm verilerin sütun sayısı aynı olmak zorunda değildir. Verilerin tutulma şekli Sql'den daha basittir.

NoSql çeşitlerini veri tutma biçimlerine göre 4 temel kategoride inceleyebiliriz:

Anahtar-Değer Şeklinde Depolama Yapanlar: Bu sistemlerde anahtara karşılık gelen değerler tutulur. Bu şekilde veri depolanmasında genelde önbellekleme işlemleri çok büyük performans harcar. Örnek olarak Amazon tarafından oluşturulmuş olan Dynomo.

Sütunlar Şeklinde Tutulanlar: Bu yapı genelde bir çok farklı makine üzerine dağıtılmış oldukça büyük veriler için kullanılır. Örnek olarak Google tarafından üretilip kullanılan Big Table.

Döküman Tabanlı Depolama Yapanlar: Veriler döküman şeklinde tutulur. Bu dökümanlar ise json biçminde saklanır. MongoDB, CouchDB gibi.

Graf Tabanlılar: Düğümlerden oluşur. Düğümler arasındaki ilişki saklanır.

Nagios Plugin Yazma

Nagios ile servisleri izlemek için çeşitli pluginler (eklentiler) kullanır. Bu eklentiler betiklerden oluşur. Ben de geçen hafta python kullanılarak yazılmış bir kaç örnek betik inceledim. Genelde betiklerde izlenen yöntem şu şekildeydi: konsoldan parametreler alıp o parametrelere değer girilme ya da girilmeme durumuna göre cevaplar döndüren betiklerdi. Yazılan kodun konsoldan parametre alarak çalışması için genelde optparse kütüphanesi kullanmışlar.

optparse kullanırken temelde yapılan işlem: sisteme verilebilecek parametreleri tanımlama. Küçük bir örnek ile bakacak olursak:

from optparse import OptionParser
#standart kullanım tanımlaması
parser = OptionParser(usage='%prog [options <arg1> <args2>') 
#parametre tanimlamalari
parser.add_option('-H', dest='hostname')
parser.add_option('-u', dest='username')
parser.add_option('-p', dest='password')
#program calisirken verilen parametreleri optionsa atar
options, args = parser.parse_args()
#bu sekilde istenen durumlar tanimlanir
for option in ('hostname', 'username', 'password'):
    .....
    .....
    .......

Bu şekilde parametre vererek çalıştırabileceğimiz bir betik yazmış olduk. Ben mysql_check eklentisi yazmıştım. Bunun için yukarıdaki koda ek olarak mysql'e bağlanma kısımlarını eklemiştim. Yazdığımız betiği nagios ile birlikte çalıştırabilmek ise şu şekilde:

#linux_remote.cfg dosyasi
define host{
use generic-host
host_name Ubuntu2
alias Ubuntu2Alias
address ip_adres
}

define command{
command_name mysql_check
#betik dosyasinin tam yolunun yazilmasi
command_line $USER1$/mysql_check.py -H host -u username -p paswd
}

define service{
use generic-service
host_name Ubuntu2
service_description MYSQL CONNECT
check_command mysql_check
}

Yukarıdaki $USER1$ makrosu "/etc/nagios3/resource.cfg" dosyası içinde "$USER1$=/usr/lib/nagios/plugins" şeklinde tanımlı olduğu için kullanabiliyorum. Bunu kullanmayıp kendimiz /dosya_tam_yolu/ şeklinde tanımlasak da olurdu. Ayrıca bu kendi yazmış olduğumuz betikten hariç .cfg dosyasını da /etc/nagios3/nagios.cfg dosyası içerisinde tam yolunu aşağıdaki gibi belirtmeliyiz:

cfg_file=/etc/nagios3/linux_remote.cfg

Bir de bu optparse kullanırken şöyle bir hataya düştüm. Ben kendi tanımladığım "-H" parametresini "-h" olarak tanımladım zannedip o şekilde parametre verip çalıştırıp sürekli "usage" kısmının döndürülmesine neden oluyordum. Ben başka bir yerde hata yaptım diye sürekli başka şeyleri kontrol ettim durdum.

Normalde "-h" ya da "--help" seçeneği varsayılan olarak mevcut olan, tanımlanan yardım kısmını geri döndürmek için olan parametreler. --help'in "usage" kısmını döndürdüğü biliyordum, ancak "-H"ı "-h" niyetine kullandığıma dikkat etmemişim. Akşam analiz ödevini yaptıktan sonra gece eklenti yazmaya bakayım derken uzunca bir süre "-h" dediğim için "usage"i döndürdü. Sonra optparse nasıl belgesine tekrar bakayım derken -h'ın --help ile aynı şeyi yaptığını öğrenince  bir an kendimi camdan atmak istedim :)

Konsolda Eğlenceli Şekiller Yapmak

Bu ara aklıma takıldı konsolda farklı araçlarla eğlenceli görseller yapılabiliyordu. Aslında ssh için parola girdiğimde randomart ile ekranda gördüğüm görselde aklıma geldi. Bunun için öncelikle
#apt-get install cowsay xcowsay
diyoruz. cowsay karakterlerden oluşan görsel için xcowsay ise resimli olan görüntü için. cowsay kullanarak yapılabilecek belli başlı görseller şu şekilde:
$cowsay hello

$cowsay -f gnu bir gnu :\)
dediğimizde ise ekranda gnu resmi görüyoruz. Burada ben ":)" ifadesini bu şekilde kullandığımda ')' karakteri için beklenmeyen ifade gibi bir değer döndürdü. Bu yüzden '\' karakteri ile yazdım.

$cowsay -f /usr/share/cowsay/cows/turtle.cow çok yavaşım :\)
şeklinde de görüntü elde edebiliriz. "/usr/share/cowsay/cows/" dizini altında görüntüleyebileceğimiz şekillerin listesini görebiliriz.

$xcowsay --think mesaj
şeklinde daha fiyakalı bir görüntü elde edebiliriz.

Buradaki --think parametresi konuşmadaki baloncuklar için.

Eğer önümüzden bir tren geçsin istiyorsak da "sudo apt-get install sl" diyoruz :). sl komutunun parametreleri oldukça az, aslında cowsay'in de alabileceği çok fazla parametsi yok.

 Bunlar gibi benzer işler yapan bir kaç farklı araçla daha konsolda eğlenceli görseller elde edebiliriz.

Couchbase Nagios Plugin

Yakından Eğitim projelerinden Couchbase Nagios Plugin'e başvuru yaptım. Başvuru sürecinde yapmamız gerekenler burada belirtilmişti. Ben de cv'mi ve gereken soruları yanıtlayıp başvuru mailimi gönderdim. Bir zaman sonra başvuru sonuçları açıklandı. Kabul edildiğimi öğrendim.

Projeye başvuru nedenim aslında Necdet hoca önermişti Nagios Plugin'e başvurmamı. Eğer severek yapmayacağın bir iş olacaksa başvurma dedi. Twitterdaki tweetleri gözümde canlandırabiliyorum demişti :) Kaan'la çalışmak benle çalışmaktan daha eğlencelidir diye de belirtmişti (aslında Necdet hocayla çalışmak da çok eğlenceli bence). Ben birkaç akşam proje nasılmış, bu süreçte neler öğrenmem gerekecek diye bir kaç belge baktım. Çünkü NoSql'in sadece adını duymuştum daha önce kullanmadım. Sonrasında aklıma yatınca başvurmaya karar verdim. Aslında genelde bir işe başlarken seçme nedenlerim içinde bilmediğim şeyler olsun ve sıkılarak yapmayayım oluyor. Başvuru sorularını yanıtlarken de belirtmiştim bilmediğim işler ufkumu açıyor, bu şekilde ne üzerinde çalışmak isteyeceğim hakkında görüş alanımı genişletmeye çalışıyorum diye.

Projelerde çabuk sıkılma gibi bir eksi yanımda vardı eskiden ama artık daha geç sıkılıyorum bir iş uzarsa. Zaten yazılımda da yaptım bitti şeklinde değilde hep geliştirme ve bakım isteyen işler oluyor. Nagios Plugin'de de bu şekilde. Başvuru yapmadan önce okuduğum yazıda da proje bittikten sonra projenin gelişimine devam edilmesi gerektiği belirtilmişti. Başvuru yaptıktan sonra kimin seçileceği henüz belli değilken danışmanıma mail attım nelere bakmam faydalı olur konusunda. Kabul edilmek için danışmanlar genelde başvuru sürecinde başvuranlardan projeyle ilgili bir şeyler yapmasını istiyorlar. Danışmanım Nagios'u kur, çalıştır bak demişti. Bunun için belge önerdi bunları okuyabilirsin diye, ben de ek bir kaç yerden daha okumuştum, sonra kurup çalıştırdım. Kurulumla ilgili blog yazmamı istemişti. Bir kaç gün sonrasında zaten başvuru sonuçları açıklandı. Kabul edilmesem bile Nagios'un nasıl kurulup çalıştırıldığı hakkında bilgi edinmiş olacaktım.

Önümüzdeki 2 aylık süreçte projeyi geliştiriyor olacağım. Ayrıca her hafta freenode #yakından eğitim kanalında projelerin durumu hakkında konuşuyoruz. Ben de proje üzerinde bir şeyler yaptıkça, danışmanımın yönlendirmesi ile bu konuda yazmaya devam edeceğim.

Sistemi Single User Modda Açma

Bu dönemin başlarında minik bilgisayarıma Fedora kurmuştum. Miniği çok az kullanıyorum.  Bir zaman sonra bilgisayarı tekrar açınca buna chrome kursam da firefox kullanmasam dedim. Baktım ki kendime sudo yetkileri vermemişim ve root parolamı da hatırlamıyorum.

 Bu yüzden bilgisayarı single user modunda açma gereği duydum. Bunu geçen yaz nette bir şeyler okurken single user modda başlatınca root yetkileri direkt veriliyormuş şeklinde okumuştum. Aslında single user mod, init 1 seviyesi oluyor. Bu seviyede herhangi bir ağ bağlantısı ve grafik ekran olmadan sistemi kullanıyorsunuz. 

Sistemi single user mod seviyesinde açmak için grub ekranından Fedora seçiliyken 'e' tuşuna bastım. Zaten açılış ekranında alt kısımda da 'e', 'c' gibi seçenekler belirtilmiş. Sonra çekirdeğin bulunduğu satırın en sonuna (vmlinuz ile başlayan satır) '1' yazdım. ctrl+x ile çıkış yapıp, sistem başladğında root yetkilerime kavuşmuştum :)

Daha sonra ekrana gelen root yetkileri verilmiş konsolda 'passwd' komutuyla root parolamı değiştirmiş oldum. 

Nagios Kurulumu ve Kullanımı

Nagios kullanarak bir makinenin üzerindeki bellek, işlemci gibi yerel kaynakları ya da vermiş olduğu smtp, mysql gibi servisleri izleyebiliriz. Ayrıca bu servislerin durumlarıyla ilgili kullanıcıya mail, sms gibi yollarla uyarıyı verebiliriz. Nagios ağ üzerinden servis ya da kaynak dinleme işlemini çeşitli eklentileri (plugin) kullanarak yapar. Nrpe'de bu sistem kaynaklarını dinlemek için kullanılan bir eklentidir. Nrpe kaynakları izlenecek olan makineye kurulur.

Kurulum

Kurulum için nagiosu ana makineye nrpe'yi ise kaynakları izlenecek olan makineye kurmamız gerekir. Nagios kurulumunu aşağıdaki gibi her iki makinede yapalım.

# apt-get install nagios3 nagios-nrpe-server  nagios-nrpe-plugin

Kurulumdan sonra web arayüzünden izleme yapabilmek için aşağıdaki gibi kullanıcı oluşturmalıyız

sudo htpasswd -c /etc/nagios3/htpasswd.users nagiosadmin

Şimdi nrpe ile başka bir makinanın yerel kaynak durumlarını izleyelim. Bunun için /etc/nagios3 dizini altında ubuntu_remote.cfg adında bir dosya oluşturalım. Bunun içine yapmamız gereken tanımlamalar şu şekilde:

# host tanimlamasi
define host{
use generic-host  # tum host tanimlamalarinda olmasi zorunlu
host_name Ubuntu2
alias Ubuntu2Alias
address ip_adres # dinleyecegimiz makine ip
}

# nrpeyi tanimliyoruz
define command{
command_name check_nrpe
command_line $USER1$/check_nrpe -H $HOSTADDRESS$ -c $ARG1$
}

# izlemek istedigimiz kaynak
define service{
use generic-service # tum servis tanimlamalarinda olmasi zorunlu
host_name Ubuntu2
service_description Current Users
check_command check_nrpe!check_users
}

/etc/nagios3/conf.d/ dizini altındaki hostgroups_nagios2.cfg dosyasında aşağıdaki gibi tanımladığımız host ismini referans vermeliyiz.

define hostgroup {
hostgroup_name ubuntu-servers
alias Ubuntu GNU/Linux Servers
members localhost, Ubuntu2
}

/etc/nagios.cfg dosyasında da tanımladığımız ubuntu_remote.cfg dosyasının yolunu "cfg_file=/etc/nagios3/ubuntu_remote.cfg" şeklinde belirtmeliyiz. Aynı zamanda kaynaklarını dinleyeceğimiz makinede /etc/nagios/ dizini altındaki nrpe.cfg dosyasında sunucu makinenin ip adresini "allowed_host=nagios_server_ip" olarak belirtmeliyiz. Daha sonra nagios ve nagios-nrpe-server süreçlerini yeniden başlatalım.

/etc/init.d/nagios3 restart
/etc/init.d/nagios-npre-server restart

Tarayıcıda localhost/nagios3 adresiyle yerelimizde karşıdaki makinenin durumlarını kontrol edebiliriz.

Ayrıca nagiosta çalıştırabileceğimiz komutların listesi /usr/lib/nagios/plugin dizini altındadır. Oradaki komutların alabilecekleri parametreleri aşağıdaki gibi --help parametresiyle görüntüleyebilirsiniz.

/usr/lib/nagios/plugin/check_disk --help

Açık Anahtarlı Şifreleme & GPG

Bu dönem okuldaki seçmeli dersler arasından Kriptoloji seçtim. Derste çeşitli şifreleme algoritmaları gördük. Sezar, Vigenere, Kerberos gibi.

Şifreleme işlemlerinde temel kaygı şifreleme yapan anahtar ve deşifreleme yapan anahtar aynı olduğu zamanlarda birisi anahtarı ele geçirirse, şifreli metni deşifreleyebileceğidir. Yani bu durumda en başta anahtarın güvenliğinin sağlanması gerekir. Açık anahtarlı şifreleme algoritmalarında ise bu probleme çözüm olarak bir anahtar ya sadece şifreleyebilsin, ya da sadece deşifreleyebilsin olmuştur. Biz de geçen hafta derste açık anahtarlı şifreleme algoritmalarından biri olan RSA'yı işledik. Bu işlemde kişi kendi belirlediği iki asal sayıyı belirli işlemlerden geçirip bir açık anahtar bir de gizli anahtar üretmektir. Açık anahtarı kendisine şifreli metin gönderilebilmesi için herkese verir. Sonra kendisine gelen şifreli metinleri kendi gizli anahtarı ile açar.

Bu şekilde açık ve gizli anahtarlar oluşturmak için çeşitli araçlar vardır. E-posta istemcileri, Seahorse gibi. Ben burada terminalden gpg ile gizli ve açık anahtarın nasıl üretibileceğinden bahsettim. gpg zaten dağıtımlarda genelde kurulu geliyor. Bu arada GPG (GNU Privacy Guard), GPL ile lisanslanmış bir şifreleme yazılımı.
Terminalden aşağıdaki gibi parametresiyle gpg komutunu verelim:
$ gpg --gen-key
gpg (GnuPG) 1.4.11; Copyright (C) 2010 Free Software Foundation,Inc. This is free
software: you are free to change and redistribute it. There is NO WARRANTY, to the
extent permitted by law.

Please select what kind of key you want:
   (1) RSA and RSA (default)
   (2) DSA and Elgamal
   (3) DSA (sign only)
   (4) RSA (sign only)
Your selection? 1
Burada RSA'yı seçip diğer sorularıda geçtikten sonra karşımıza anahtarların üretilmesi için şöyle bir yazı çıkacak:
We need to generate a lot of random bytes. It is a good idea to perform some other action
(type on the keyboard, move the mouse, utilize the disks) during the prime generation;
this gives the random number generator a better chance to gain enough entropy.

Ben bu işlem için "ls -R /"  diyorum :) Sonra bir yerde kesiyorum tabi listelemeyi. Anahtarlar üretildikten sonra anahtarların parmak izi bilgisini ekranda görebiliriz.

Key fingerprint = D9F2 4673 D60E 47EE EB46  1BB3 1EDE B418 711C B3B7
uid                  Ebru Akagunduz (Açıklama) 
sub   2048R/07684591 2013-03-14 

Daha sonra bir dosyadaki metni aşağıdaki gibi açık anahtarımızla "--encrypt" diyerek şifreleyebiliriz.

$ gpg --encrypt -r ebru.akagunduz@gmail.com duzmetin.txt 

Açarken de "--decrypt" parametresini kullansak yeterli olur.

$ gpg -ao public.key --export 711CB3B7

Açık anahtarı elde etmek için

$ gpg -ao private.key --export-secret-keys 711CB3B7 

Gizli anahtarı elde etmek için kullanılır. Burada -a parametresi düz metin formatında almak için, -o parametresi de dosyaya yazıdrmak için kullanılır.

Aslında gpg daha bir çok kullanışlı parametreye sahip. Çok da sevdim kendisini. Ama ben burada bu kadar bahsedebildim. Afiyet olsun :)

LPI 101 Sınavı Hakkında

1. dönem okulda açılan seçmeli ders olan Linux ile Sistem Yönetimi dersini aldım. Necdet hoca derste LPI 101 içeriklerini anlatmıştı. LPI (Linux Proffesional Institute), Linux bilgilerimizi ölçmek için tüm dünyada geçerli olan standartları içermektedir. LPI hakkında ayrıntılı bilgiyi LPI Türkiye sayfasından edinebilirsiniz.

Bu yıl ara tatilde Necdet hoca LPI 101 sınavının yapılacağını bize bildirdi. Aslında dersi alırken zaten dönem başında bize bunu söylemişti. Ara tatilde hep birlikte sınav tarihi belirledik. Sonra iki hafta öncesinde de sınav yaklaştığı için konuları bir de birlikte takip edersek daha iyi olur dedi. Bunun için tüm 101 konularını baştan taradık. Haftada iki gün 4-5 saat kadar birbirimize LPI 101 konularını anlattık. Aslında çalışmamız şu şekilde oldu, çalışma günlerimizde ortak bir konu belirleyip, o konuya hepimiz çalışıyorduk. Her konu için bir kişiyi o konuyu hepimize anlatması için atıyorduk. Bu şekilde sınava girmeyecek olan arkadaşlar da dinleme imkanı buldular.

Bugün de 101 sınavına girdik. Sınavı Türkiye LPI sorumlusu olan İsmail Yenigül yaptı. Sınava girmeden önce arkadaşlarımla biraz gergindik. Çünkü eğer yapılsa inanılmaz zor bir sınav yapılabilir, gerçi bu her sınav için böyledir. Sınav genel olarak çok zor değildi. Kimi sorular biraz dikkat istiyordu. Sınavdan önce aklıma gelmeyen bir kaç soruda vardı aslında.

Sınavdan sonra İsmail Yenigül ve Barış Şimşek ile sohbet etme fırsatı bulduk. Onların bize kendi üniversite deneyimlerinden, sektörden, bir işi iyi bilmenin öneminden bahsettikleri çok yararlı gördüğüm bir konuşma ile günü bitirdik :)

Man Sayfası Hazırlama Editörü: RManEdit

Bu yıl ara tatilde man sayfası hazırlamak için bir editör yazdım. Man sayfalarını Linux'ta kullandığımız araçlar hakkında bilgi edinirken oldukça sık kullanıyoruz. Man sayfaları hazırlanırken basit bir etiketleme dili kullanılıyor. RManEdit de bu etiketlerin kullanımını kolaylaştıran ve hazırladığınız sayfanın yan tarafta ön izlemesini görebileceğiniz bir editör.

RManEdit Ruby ve Gtk kullanarak yazdığım bir özgür yazılım. İlk sürümü hazır, kodları github'ta. Uygulama hakkında öneri, hata bildirimi gibi katkılarınızdan oldukça memnun olurum.

Bu arada RManEdit'i yazarken aslında ne kadar mutsuz olduğumdan da bahsetmeden geçmeyeyim ;) Geçen dönem midemden rahatsızdım, bu yüzden istediğim verimle çalışamayıp çok mutsuz olmuştum. Onun mutsuzluğu kışın tatilde de devam ediyordu. Bu yüzden RManEdit'in logosu üzülmüş sima içeren bir şeyler olsun diye Necdet Hoca'ya çok ısrar etmiştim ama kabul ettiremedim tabi ;)

Webkit, Gtk & Ruby

Bu ara Ruby ile kodlamaya geri döndüm. Yaptığım uygulamada bir html sayfasını pencerede görüntülemem gerekti. Bunun için webkit kullandım. Webkit kurulumunda biraz problem oluştu. Normalde "gem install gtk-webkit-ruby" şeklinde kurabilmemiz gerekir. Ancak benim aldığım hata şu şekilde oldu:

Building native extensions.  This could take a while...
ERROR:  Error installing gtk-webkit-ruby:
        ERROR: Failed to build gem native extension.

        /usr/bin/ruby1.9.1 extconf.rb 

Hatayı nette aradım ancak çözüm bulamadım. Bazı yerlerde şu kütüphaneler eksiktir yazıyordu ancak ben hepsini kurmuştum. Sonra Ruby ile ilgili bir forumda bu sorunu belirttim. Forumdan ilk aldığım cevap eksik kütüphaneler vardır oldu. Ama gereken ek araçları kurmuştum. Sonra kullandığım dağıtım, Ruby sürümü, mkmf.log dosyası gibi ek bilgiler verdim. Aslında mkmf.log dosyasına ben de bakmıştım ama içeriği bana hatayı çözecek kadar anlamlı gelmemişti. Sonra forumdan

 gem install -v 0.005 gtk-webkit-ruby 

şeklinde kurmamı istediler. Dedikleri gibi yaptığımda kurulum gerçekleşti. Aslında teşekkür ederken içimden "\0/" ifadesi koymak geçmedi değil :) Webkit kullanımı ise şu şekilde:

webview = WebKit::WebView.new
content = "<html><head>Foo</head><body></body></html>"
webview.load_string(content,"text/html", "UTF-8", "file://home")

window.add(webview)

Normalde bir çok yerde "load_string" methodu "load_html_string" şeklinde geçiyor. Ama o şekilde kullandığımda bu isimde bir method yok hatası aldım. Sonra sadece bir yerde Github'daki bir  kodun içinde load_string şeklinde kullanıldığını gördüm. Benden sonraki arkadaşlar bu kadar aramasınlar diye anlatma ihtiyacı duydum. Afiyet olsun :)

Akademik Bilişim 2013

Bu yıl Akademik Bilişim Konferans öncesi yapılan 4 gün süren android kursuna katıldım. Eğitimlere katılan arkadaşların seçtikleri kursla ilgili bilgisayarlarına gerekli programları yüklemiş olarak katılmaları gerekiyor. Kalacak yer ise gayet kolay sağlanıyor, KYK için başvuru yaparsanız orada kalma imkanınız var, ya da ab2013 sitesinde kalacak mekan önerileri bulunuyor.
4 günlük eğitim süreci gayet verimli geçti. Ben daha önce hiç android programlama ile ilgilenmemiştim. Açıkçası çok karışık ve zor olduğunu düşünüyordum, gene de düşüncem "nedir ki çok kolaymış" yerine "çalışılsa yapılır, o kadar zor değilmiş" oldu. Ama android ile yazılım geliştirmeye o kadar da sıcak bakamadım ne yazık ki. Java ile kodlanıyor çünkü :( Java'nın yazımı bana çok uzun geliyor açıkçası. O kodlar uzadıkça ömrüm geçiyormuş gibi hissediyorum. Aynı  zamanda kodlarken bir telefon için yazıldığının da düşünülmesi gerekli demişti eğitim veren arkadaşlar. Yazılım telefonun ısınmasına ya da bataryasının çok harcanmasına çok fazla olanak vermemeli gibi özellikler belirtmişlerdi. Sınıftan bir arkadaşım ise Yazılım için özgür araçlar eğitimine katıldı. O da gayet memmun kalmış. Ben de önümüzdeki yıl ona benzer bir eğitime katılmayı düşünüyorum. Netice şu ki gayet güzel ve keyifli bir etkinlik oldu :)